1-2- بازار وا نواع آن
اندازه گیری تقاضای بازار به شناخت بازار نیاز دارد. واژه بازار در طول سالیان طولانی معانی مختلفی داشته است. بازار به معنای اولیه خود، مکان فیزیکی خاصی است که در آن خریداران و فروشندگان برای مبادله کالا و خدمات به دور هم جمع می شوند. شهرهای قرون وسطی، میادینی داشتند که فروشندگان کالاهای خود را در آنجا عرضه می نمودند و خریداران نیز برای خرید کالا به این مکانها مراجعه می کردند. امروزه خرید و فروش در سطح شهرها و در مکانهایی به نام مراکز خرید انجام می شود، که همان بازارهای قدیمی اند.
از نظر یک اقتصاددان، یک بازار شامل تمام خریداران وفروشندگانی است که در حال داد و ستد کالاها یا خدمات خاصی هستند. یک اقتصاددان به مطالعه ساختار، رفتار و شیوه عمل هر بازار علاقمند است.
از نظر یک بازاریاب، بازار مجموعه تمام خریداران بالقوه و واقعی است برای یک کالا وجود دارند. بازار، مجموعه ای از خریداران و صنعت، مجموعه ای از فروشندگان است.
بنابراین؛ اندازه یک بازار به تعداد خریدارانی بستگی دارد که ممکن است برای یک کالای خاصی قابل عرضه در بازار وجود داشته باشند. کسانی که در بازار به دنبال کالایی هستند، دارای سه نوع ویژگی علاقمندی، درآمد و امکان دسترسی خواهند بو د.
وقتی شرکتی به بازار پرجاذبه ای دست می یابد باید به دقت اندازه فعلی و حجم تقاضای بالقوه آنی آنرا برآورد کند. یک برآورد بیش از حد، یا پایین تر از حد واقعی بازار، باعث می شود که شرکت قسمت زیادی از سود خود را از دست بدهد.
در هر نوع اندازه گیری تقاضا، هدف خاصی تامین می شود. یک شرکت می تواند تقاضای کل یک کالا را جهت دستیابی به معیاری برای سفارش مواد اولیه، برنامه ریزی تولید و تنظیم برنامه مالی کوتاه مدت، یا جهت بدست آوردن معیاری برای برنامه ریزی خط مشی توسعه بازار و تقاضای منطقه ای کالای خود در بلند مدت پیش بینی کند.
انواع مختلف بازارهای عبارتند از:
بازارهای سازمانی، بازارهای مصرف کننده و بازارهای بین المللی.
1-2-1- بازارهای سازمانی
بازارهای سازمانی خود شامل سه نوع بازار صنعتی، بازار دولتی می باشند. که در اینجا به شرح مختصری از هر نوع بازار اکتفا می شود.
· بازار صنعتی
بازار صنعتی از تمام افراد و مؤسساتی تشکیل می شود که کالاها و خدماتی را برای تولید سایر کالاها و خدمات عرضه می نمایند. کالاها و خدماتی که پس از تولید به فروش میرسند، یا اجاره داده می شوند یا به هر شکل دیگر در اختیار سایرین قرار می گیرند. بازار صنعتی بازار بسیار بزرگی است. بنابراین، بازار کالاهای صنعتی، بزرگترین و متنوع ترین بازار سازمانی به شمار می رود.
بازارهای صنعتی را می توان بر اساس متغیرهای مختلف، تقسیم بندی کرد. یعنی خریداران صنعتی براساس عوامل جغرافیایی، مزایای مورد انتظار، وضعیت استفاده، میزان مصرف، چگونگی وفاداری، وضعیت آمادگی برای خرید و عقایدشان، خصوصیات جمعیت شناختی مشتری، ویژگیهای عملیاتی، شیوه های خرید، عوامل وضعیتی و خصوصیات شخصی قابل تقسیم اند.
· بازار واسطه
بازار واسطه از تمام افراد و مؤسساتی تشکیل می شود که با هدف فروش مجدد یا کرایه به دیگران، کالاها را می خرند و برای اداره فعالیتها و عملیات خود خریدار کالاها و خدمات دیگری نیز هستند. واسطه ها به عنوان کارگزاران خرید مشتریان خود، طیف بسیار گسترده و متنوعی از کالاها را برای فروش مجدد خریداری می کنند. در واقع می توان گفت که هر محصول تولیدی به نحوی از کانال واسطه ای عبور می کند.
· بازار دولتی
بازار دولتی شامل تمام واحدهای دولتی است که برای انجام وظایف خود کالاها و خدمات را خریداری می کنند. دولت به تنهایی بزرگترین مشتری کشور محسوب می شود. کارگزاران دولت، کالاها و خدمات بسیار متنوعی را می خرند. از لوازم آرایشی، پوشاک، اسباب و اثاثیه منزل،سوخت و وسایط نقلیه گرفته تا ابزار و وسایل کنده کاری و سنگتراشی، تاسیسات آتش نشانی و بمب افکن که همگی فقط قسمتی از خریدهای گوناگون این کارگزارانند.
1-2-2- بازارهای بین المللی (بازار صادرات)
دراین نوع بازار عرضه و تقاضا در سطح جهانی متمرکز است.
تولیدکنندگان اغلب بازارهای کشور خود را ترجیح می دهند و کمتر به بازار صادرات توجه می کند. دلیل این امر شاید عدم آشنایی با این نوع بازارها و خطر (ریسک) ورود به آنهاباشد. به عبارت بهتر پس از آنکه تولیدکننده سهم بازار مناسب خود را در کشورش به دست آورد، می تواند برای دستیابی به مشتریان بالقوه جدید به بازارهای بین المللی وارد شود. اما قبل از آن باید رسوم، الگوهای خرید و نیازهای مشتریان جدید را مورد تحلیل قرار دهد.
بنابراین هر تولید کننده قبل از ورود به بازار صادرات(بازار کشور دیگر) باید مطالعات جامع و وسیعی از شرایط اقتصادی، سیاسی، قانونی و فرهنگی کشور مورد هدف، انجام دهد.
1-2-3- بازارهای مصرف کننده
در این نوع بازار، تعدادی افراد محدود یا نامحدود با جنسیت، وضع جسمی، قدرت مالی، عادات و خصوصیات متفاوت مایل به تصاحب کالاهای متنوعی هستند. بنابراین دو عامل اساسی مؤثر بر این بازار عبارتند از: خصوصیات مربوط به جمعیت و تغییرات آن و تمایل و درآمد مصرف کننده به کارآیند عبارتند از: متغییرهای اصلی جغرافیایی، جمعیت شناختی، روان تشریحی و رفتاری، بدین ترتیب می توان این بازارها را بصورت زیر تقسیم بندی نمود:
· بر حسب منطقه جغرافیایی ( از نظر شرایط جغرافیایی یا آب و هوایی، اندازه شهر یا استان و تراکم جمعیتی)
· برحسب درآمد خانوار، سبک زندگی، اندازه خانوار، سن یا جنسیت
· برحسب طبقه اجتماعی یا شغل و حرفه
· برحسب نژاد و مذهب (از نظر نوع خوراک یا پوشاک یا نیازمندیهای دینی و مذهبی)
· برحسب رفتار مصرفی (از نظر اوقات خرید، میزان خرید، عقیده و وفاداری نسبت به کالا)
